ΑΠΟΨΕΙΣ... 

 

Τέλος Εποχής;


Μιχαήλ Γ. Αγγέλου οφθαλμίατρος – χειρουργός
διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, ειδ. Γραμματέα Ε.ΕΛ.Ι.Α.


Η αντιληπτική ικανότητα δράσης στο χωροχρόνο, είναι πολύτιμη αίσθηση, που ξεχωρίζει τα έλλογα από τα άλογα όντα. Αυτή χωρίς αμφιβολία εμπεριέχεται σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους, ιδιαιτέρως δε οφείλουν να την καλλιεργήσουν σε ψηλό βαθμό οι προτιθέμενοι να ασχοληθούν ενεργά με τα του δημοσίου βίου, είτε σε καιρό ειρήνης είτε σε καιρό πολέμου είτε σε μεταβατικές περιόδους. Αποφάσεις, κινήσεις, εντολές, συσκέψεις, έχουν όρια, περιθώρια, κατάλληλο χρόνο εφαρμογής «το δέον εν τω δέοντι και λέγειν και σιγάν και ποιείν» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Περικλής στον «Επιτάφιο». Συγκεκριμένα, κανένας άλλος από τους πολιτικούς άνδρες του καιρού του, δεν είχε τη δύναμη να γνωρίζει από πριν τον τρόπο που προσιδιάζει για να αντιμετωπισθεί μια κατάσταση και να διακρίνει ποια είναι τα αναγκαία μέσα για να επανορθωθεί. Αυτή η ιδιότητα – πρόνοια – ήταν εκείνο που ο Θουκυδίδης θαύμαζε περισσότερο, θεωρώντας την ως την πιο ακριβή πολιτική αρετή. Μεταξύ των μεγάλων ανδρών του παρελθόντος ο Θεμιστοκλής την διέθετε κατά τρόπο αυθόρμητο, σαν είδος φυσικού αισθητηρίου. Η σπουδή της ανθρώπινης διαγωγής κατά το παρελθόν προσφέρει μια καλή ένδειξη για τον τρόπο δράσης και αντίδρασης των ανθρώπινων όντων. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μελέτη των ιδιοτήτων, όπως η πρόνοια, η οποία μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διδασκαλίας.. Μετά τον Περικλή η Αθήνα, «είχε έλλειψη από ηγέτες, επειδή οι πολιτευτές της ήταν πολύ απορροφημένοι από τις προσωπικές τους φιλοδοξίες, τις αντιζηλίες τους και από τις προοπτικές δυνατότητας πλουτισμού», σημειώνει στην ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου ο πάντα επίκαιρος και ακριβής ιστορικός!


Έτσι φθάνουμε στους καιρούς μας, και εντοπίζουμε πρόσφατες περιόδους απραξίας, αδυναμίας, αβουλησίας, σε όλους σχεδόν του τομείς του δημοσίου βίου. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά, χθεσινά σημερινά, ελπίζουμε όχι αυριανά. Η έκρυθμη κατάσταση που ζούμε, η ρευστή ευάλωτη, αβέβαιη καθημερινότητα είναι προϊόν ανθρώπων, κοινωνιών, ανθρωπότητας. Είναι κατεξοχήν αποτέλεσμα παιδείας, εκπαίδευσης, πολιτισμού και όχι κακοδιαχείρισης και αστοχίας οικονομικών μοντέλων. Δεν απέτυχαν οι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι στο έργο τους με τη στενή έννοια, εφοδίασαν τους επιστήμονες – τεχνοκράτες μαθητές τους με πληροφορίες, παρείχαν μετεκπαιδεύσεις, εντός και εκτός συνόρων, εισήγαγαν και εξήγαγαν τεχνογνωσία. Δεν παρασύρθηκαν οι πολιτικοί ταγοί από την πολιτική τους πελατεία. Δεν καταχράστηκαν την εμπιστοσύνη των πολιτών οι πολιτικές ιδεολογίες. Αλλού υπάρχει κενό, έλλειμμα. Στην προσφορά γνώσης που οδηγεί στην ευτυχία και όχι μόνο στην αλήθεια. H επένδυση στην ευδαιμονία δίχως φρόνηση οδηγεί μαθηματικά σε πλήξη. «Πολλώ το φρονείν, ευδαιμονίας πρώτον υπάρχει», σύμφωνα με το Σοφοκλή. Αυτό βιώνουμε σήμερα, κατακλυσμό από εικόνες και ενημέρωση, που προκαλούν ανία, τρυφηλό βίο. Κτηνώδη και ανεξέλεγκτη δύναμη συνδυασμένη με ογκώδη άγνοια, η οποία οδηγεί σε απογοήτευση. Δεν είναι οικονομικά τα αίτια του κλυδωνισμού του κοινωνικού ιστού. Δεν φταίει το έλλειμμα, ο δανεισμός, η διασπάθιση του πλούτου για το σημείο που έχουμε περιέλθει. Αν μπορούμε να καταλογίσουμε ευθύνη, αυτή είναι στην νοοτροπία που καλλιεργήθηκε και υιοθετήθηκε από το σύνολο της ανθρωπότητας και αφορά στην απομάκρυνση από το σπερματικό λόγο και πνεύμα της κλασσικής παιδείας. Έχει να κάνει με την περιφρόνηση – παραποίηση διαχρονικών αξιών, με αποτέλεσμα την αποστέρηση ερεισμάτων από τον σύγχρονο άνθρωπο, τη διακοπή του από φυσικούς συμμάχους και παραδοσιακές πηγές που τροφοδοτούν και αναζωογονούν. Η δικαιοσύνη, η ανδρεία, η σωφροσύνη, η ευσέβεια, αρετές που οδήγησαν στο απόγειο τον ανθρώπινο πολιτισμό, παραμερίστηκαν. Ζήτημα παιδείας επομένως αντιμετωπίζουμε, κρίση εκπαίδευσης ζούμε, πολιτιστική παρακμή παρακολουθούμε. Θα μείνουμε θεατές ή θα αφυπνιστούμε; Θα αποτινάξουμε τα δεσμά στα οποία εκουσίως φυλακιστήκαμε; Θα ξεσηκώσουμε τον παγκόσμιο άνθρωπο για να δει πάλι τη φυσική φιλοσοφία της Ιωνίας, την ηθική φιλοσοφία του Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη; Θα ανέλθουμε την κλίμακα των αξιών ή θα υποτιμώμεθα συνεχώς αναζητώντας μόνο πως θα καλύψουμε την κατρακύλα των «αξιών» των μετοχών;

Πίσω στις "Απόψεις"